wamal-wangut

Welcome to WordPress. This is your first post. Edit or delete it, then start blogging!

Isang umaga, sermo’t lektura
sa klase ng teorya:

Kamukha ng post-
modernismo and dayalektika
dahil, may tagòng galit
sa pinatigas,
embalsamado
na mga ismo; halimbawa:
Esensiyalismo, Reduksiyonismo, atbp.

Ngunit, mag-ingat
sa magkakamukha: dahil,
ang kumakalat na larawan
na nagpaparami, nanganganak ng sarili
sila na tila replikeyt ng isa’t isa
ay magalaw, galasgaw, nagsasalisihang sayaw
ng di-matitigang lalim, matatalas na dilim

Sayaw ng patalim
upang hinay-hinay
sasaksakin tayo sa tiyan
at tatabunan
ang maka-uring tunggalian;
lolokohin tayo
sa luksong mukha ng post-ismo.

Kaya, class
sa dalawahang punto
magpaka-alisto:
(1) kelan
impuntong hawakan, at
(2) kelan
biglaang bitiwan.

A scientific statement:

DEATH ALSO REPLICATES
ITSELF
IN THE MACHINERY OF
THE GENES.¹

In other words
In Other world
In today’s World Order:

THE DIOXYRIBOSE IS A
TOXIRIBOSE
NUCLEIC
ACID. ²

Welcome:

TNATNATNATNATNATANATANTANTANT
TNT-TNT-TNT-TNT-TNT-TNT-TNT-TNT-NT

______________

¹ […]
² […]

Kung meron mang nagmana sa papel ni Bertrand Russell (dito ang arkibo ng kanyang mga gawa) bilang kritiko ng mga pundamental na konsepto ng teistikong relihiyon, makikita ito sa mga awtor ng tatlong libro na nasa kaliwa.

Sinasantabi ang kadalasang politeness sa harap ng isang “naniniwala,” ang posisyon ng polite indifference ng mga agnostiko (iniiwasang masaktan ang kausap na believer), ang mga gawang ito ay halos sunod-sunod na tulak-argumento ng posisyon na maaaring taguriang militanteng ateismo.

May mga ideya na kahit fantastiko, etnosentriko, at, sa ordinaryong sitwasyon, ay matatawag na kabaliwan ay ayaw punain ng metodo ng agham: dahil ito’y nababalot sa proteksiyon ng katagang, “personal na paniniwala” ng mga relihiyoso (ma-Kristiyano, Hudyo, o Islamiko man). Binasag ng tatlong mga awtor ang tabung ito.

Ang mga awtor ay kilala sa larangang pilosopiya, kognitibong agham, at bayolohiya: 1. Daniel Dennett, Breaking the Spell (2006, Oktubre); 2. Richard Dawkins, The God Delusion (2006, Marso); 3. Sam Harris, The End of Faith (2006, Pebrero). (Ang naunang Darwin’s Dangerous Idea [1995] ni Dennett ay buong-libro kong marekomenda. Isa itong masigla at mabilisang paggalugad sa iba’t ibang sulok ng pinakahuling pag-aaral ng ebolusyunaryong pananaw: pisikang kwantum, klasikong topiko ng ebolusyon, wika, isipan, kamalayan, at mga pagpapakahulugan ng buhay.)

Basahin ang pinakahuling isyu ng Wired kung saan na-fityur ang tatlo: The Church of the Non-believers.

Ang tono at istilo ng tatlong awtor at aklat ay iba’t iba, ngunit maaaring gawing pambungad ng kanilang mga punto ang isang nakakatuwang artikulo ni Douglas Adams, “Is there an artificial God?” Kinutya nito ang pagiging tahimik ng mga siyentipiko’t iskolar sa mga fantastikong ideya ng mga naniniwala sa isang monoteistikong relihiyon:

Now, the invention of the scientific method and science is, I’m sure we’ll all agree, the most powerful intellectual idea, the most powerful framework for thinking and investigating and understanding and challenging the world around us that there is, and that it rests on the premise that any idea is there to be attacked and if it withstands the attack then it lives to fight another day and if it doesn’t withstand the attack then down it goes.

Religion doesn’t seem to work like that; it has certain ideas at the heart of it which we call sacred or holy or whatever. That’s an idea we’re so familiar with, whether we subscribe to it or not, that it’s kind of odd to think what it actually means, because really what it means is ‘Here is an idea or a notion that you’re not allowed to say anything bad about; you’re just not. Why not? ? because you’re not!’

If somebody votes for a party that you don’t agree with, you’re free to argue about it as much as you like; everybody will have an argument but nobody feels aggrieved by it. If somebody thinks taxes should go up or down you are free to have an argument about it, but on the other hand if somebody says ‘I mustn’t move a light switch on a Saturday’, you say, ‘Fine, I respect that’. The odd thing is, even as I am saying that I am thinking ‘Is there an Orthodox Jew here who is going to be offended by the fact that I just said that?’ but I wouldn’t have thought ‘Maybe there’s somebody from the left wing or somebody from the right wing or somebody who subscribes to this view or the other in economics’ when I was making the other points. I just think ‘Fine, we have different opinions’. But, the moment I say something that has something to do with somebody’s (I’m going to stick my neck out here and say irrational) beliefs, then we all become terribly protective and terribly defensive and say ‘No, we don’t attack that; that’s an irrational belief but no, we respect it’.

Ang tensyon ng fiction at fact sa paghulma ng kaalamang antropolohikal, ang faction ni Geertz (1926-2006), ay litaw rin sa buong karir mismo ni Geertz, tumatabas mula paninindigang siyentistiko tungong maagang postmodernismo hanggang maamong postmodernismo.

Huwag i-miss ang mga artikulong ito ni John Horgan kay Geertz: In Memoriam: Factionist Clifford Geertz, at Geertz and the Axis of Horganism. May bansag-sariling “selective postmodernist” si Horgan; ganun rin daw si Geertz. Indeks ng pag-atras o pagpapaamo ng dating wild na postmodernismo ang nangyayari. Dati, kung isa kang postmodernistang may-bayag, sasabihin mo ito: ‘walang nasa labas ng mga nagsasayawang mga titik,’ ibig-sabihin: teksto lahat, l-a-h-a-t. Gospel ayon kay Derrida: Il n’y a pas de hors-text. Mukhang hindi na ngayon. Kailangan nang mamili: ‘eto, OK; ‘yon, medyo; ‘yan, bad. Kakatwang kataga: pihikang postmodernista, namimili, selektibo sa pag-angkin/angkat.

Ano ang mga OK na dala ng post-modernismo? Ang pagwasak siguro sa mga dating “buo” at pagpapalitaw sa mga pagkakaiba-iba sa loob nito. Kung gayon, hindi na ito bago sa agham: isa si Darwin sa mga nauna sa larong ito: dinekonstrak niya ang esensyalistang konsepto ng species. (Pwude ring ganito ang tanong: ano ang hindi OK na dala ng postmodernismo? At maaaring sagutin ng: ang pagwasak sa ating binubuong kabuuan.)

Ano pa? Ang pagkilala siguro sa papel ng kultura sa science, na hindi ito likhang-langit: na, katulad ng iba pang larangan, ito’y may kanyang bahagi ng pulitika. Impure. Totoo naman: kung [0] o [1] ang pagpipiliang iskor, 1 ang grado ng tesis na iyan. Ngunit, ngunit: di maiwasang magduda na sa loob ng mga manlalansag-agham (mahilig mag-deconstruct sa tatawaging Science) ay may kumukubling ideya na halos ganito:

Kung hindi ito puro, may halong mali, mga bias, wala itong pinag-iba sa iba pang mga ideya (kaalaman, knowledges) na tatawaging myth o fiction. Ang science ay isang uri rin ng fiction. Pwudeng isiping pare-parehong totoo silang lahat, o pare-parehong mali.

May malutong na kulom tungkol dito si Michael Schermer (”Skeptic,” Nobyembre 2006 isyu ng Scientific American). Nabanggit niya ang isa pang manunulat-SF na si Isaac Asimov. Sa The Relativity of Wrong (1988), ito ang nasabi ni Asimov:

When people thought the earth was flat, they were wrong. When people thought the earth was spherical, they were wrong. But if you think that thinking the earth is spherical is just as wrong as thinking the earth is flat, then your view is wronger than both of them put together.

Narito ang re-do ni Schermer sa tatawagin nating Asimov principle sa agham:

When people thought that science was un-biased and unbound by culture, they were simply wrong. On the other hand, when people thought that science was completely socially constructed, they were simply wrong. But if you believe that thinking science is unbiased is just as wrong as thinking that science is socially constructed, then your view is not even wronger than wrong.

Sa probiso na babanggitin ito sa prisma ng Asimov principle, na may malusog na pagkilala sa digri ng katatagan ng kaalamang agham, pwude narin ang faction ni Geertz.

Hudyat ng posisyon na mas malapit sa humanities ang disiplinang Antropolohiya (aghamtao) kaysa sa tinaguriang natural sciences, nalikha ng pumanaw na antropologong si Clifford Geertz (1926-[30 Octobre] 2006) ang katagang faction. Para kay Geertz, ang buong tunguhin ng antropolohiya ay ang humulma ng mga malikhaing naratibo, mga “kathang-isip,” tungkol sa buhay ng mga “totoong-umiiral” na tao: imaginative writing about real people, ang kanyang pakahulugan sa faction at deskripsyon sa disiplina. Maririnig mo agad ang alingawngaw ng literature, creative writing, at creative non-fiction.

Faction: isang uri siguro ng fiction, kung di lang sa isang titik: kung may kaugnayan man sa agham, baka bilang kakaibang science fiction! Antropolohiya bilang bagong genre ng SF, nakakatuwang isipin. Sabagay meron din namang hard SF (mula kay Hal Clement hanggang kay Robert J Sawyer at ng kanyang Calculating God).

Ngayong nasa SF narin tayo, malihis na nga munang tuluyan. May dalawang tradisyon ng sci-fi: [A] maka-agham na tradisyon ni Jules Verne, nasa science ang accent ng SF; [B] tradisyong HG Wells, art ang makina ng SF: tangayin ang mambabasa sa gahum ng imahinasyon at hindi sa argumento at mga pruweba. Karekatura ito, tadhana ng lahat ng balangkas. Medyo simplistikong paglalarawan ng sangkalawakang SF, baka sabihing lihis sa mungkahing thick description ni Geertz: ang mahalaga, may dalang tulong-analitikal at nakakagat parin sa totoo (may digri ng “pagkagat sa meron,” sa freys ng Pinoy na pilosopong si Roque J Ferriols).

Masdan na ang sangahang Art/Science, parang Nature/Culture, likas-kontra-likha, ay nanunuot hanggang dito sa domeyn ng SF. Kaya, isiping SF ang anthro: hard SF ba sa tradisyong Jules Verne, o isang Wellsyanong SF? Katuwaang-isip lang. Ang laging safe na sagot naman sa mga ganitong tipo ay: sabay a at b. Isang paraan para maka-iwas sa mas sistematikong sagot, na matagal buuin.

[Kredits: ang orihinal na larawang pinagbatayan sa itaas ay galing dito.]

Kulang ang simpleng isip, kung meron mang ganito, upang humabi ng mga kathang-isip, mamilosopiya, mangarap, maglayag sa imahinasyon: upang unawain ang daigdig at usisain ang galaw ng tao at laro ng buhay. Kailangan ng isip ng konkretong bagay na tutungtungan: mata, salamin, pakpak, at ilang kasangkapan upang makalikot ang bagay na inuusisa. Lahat ito ay may kaugnayan sa speculum.

Materyal at metaporikal na teknolohiya sa pag-alam ang speculum.

Sa larangang medikal, ginagamit ang speculum ng mga doktor, at ng mga babae mismo, sa vaginal at cervical na examinasyon. Ang set ng mga kasangkapang ito: 1. speculum (ang dioptra o vaginal dilator), 2. salamin, 3. ilaw = flashlight, 4. pampadulas (lubricant), ay naging teknolohiya ng ilang kababaihan upang mapalaya ang sarili sa “titig ng iba” at masuri, sa sariling-paraan, ang maselan at tagong-bahagi ng kanilang katawan. Madaling makita bakit paglaon naging isa sa mga icon ng feminismo ang speculum, ayon kay Donna J Haraway.

Specs, spectacle, speculate, spectrum, inspect, expect: lahat, sa larangang linggwistika, ay may kaugnayan sa Indo-Europeong katagang “spek-” at lahat may kaugnayan sa “paningin” o “pag-tingin.”

Teknolohiya ng biswalisasyon ang madalas bukambibig at hawak-hawak ng isang Homo sapiens sapiens. Sa ebolusyunaryong kasaysayan, kabaligtad ng paghina ng sintidong pang-amoy ang paglawak ng paningin. Primate visions, sa literal at istilong-Haraway na pagpapakahulugan.

Kahit sa matematika, mas nakaka-aliw kung mai-plot sa graph ang isang equation. Kaya nga teknika ng matematikang biswalisasyon ang kasalukuyang pinagkaka-abalahan ng ilang matematiko sa larangan ng applied mathematics.

May bisa at potensiya rin ang matematikal na speculum sa maraming proyekto ng pag-alam. Sa ganitong pagtingin, imbes na katakutan, dapat angkinin ang matematika, sa kabuuan, bilang isang kampi-sa-taong kasangkapan. Gamit ito bilang isang kakaibang speculum, masusuri ng tao–sa scale na lampas-lampas sa ordinaryong-buhay (kahit pa ang cardinality ng infiniti!)–ang ilang bagay na di kayang isipin ng isang hubad na isip.

Ibang-klaseng spek. Hindi kayang makita ng pisikal na mata ang mga bagay na napakabilis (isipin ang galaw ng liwanag) at ang mga bagay na napakahina (isipin ang galaw ng kontinente, o ng organikong ebolusyon), hindi kayang mabilang ang napakarami (isipin ang Tao, o ang mga kahaw/mikrobyo): kaya ang spek ng matematika ang dumudugtong, parang salamin-sa-mata, upang mas tumalas ang paningin at “makita,” sa isang pagsipat, gamit ang ilang equation at graph, ang takbo ng liwanag, kilos ng kontinente, at ebolusyunaryong pagsasanga-sanga, at kumplex na balik-tagpuan, ng buhay o sangkinabuhi.

Bukas, baka, maliwanag na hinaharap: pananaliksik sa pagod
At sa galaw ng mga kargador; unti-unting pagtuklas sa lahat ng
Oktaba ng pagsinag [...]

[Kredits sa ilang larawan sa itaas: 1, 2, 3, 4, 5; at ilang sayt: 6, 7, 8, 9]

.

Makikita rito ang ilang larawan ng mga makak, ang Macaca fascicularis Philippinensis ng mga siyentipiko, Philippine long-tailed macaque, ang ating ungguy o matsing, ang lutong ng mga Tagabawa BagoboIlang mabilisang impo tungkol sa kanila mula sa fild: 1. mabilis silang makibagay sa nagbabagong ayos ng kanilang paligid, marunong makiayon sa mapagbago-sa-kalikasang istilo ng tao; 2. may mala-taong antas na abilidad sa pag-apropreyt ng bagay sa kapaligiran: halimbawa, dahon, upang gamiting kasangkapan (tool) sa paglinis-balahibo ng kakaining caterpillar; 3. magaling silang lumangoy at sumisid, at mahilig mag-swimming; at, 4. hindi sila mga inosenteng nilalang: merong masturbasyon; pulitikahan, dominasyon at pag-aalyansa; hirarkikal na lipunan; teri-teritoryong porma ng “pag-angkin.”

Ang unang larawan ay nagpapakita ng isang di-madalas makitang penomenon: karga-karga ng nanay-makak ang patay na anak, ilang araw rin ito habang sinusundan ko ang tropa (ito’y namatay sa paninirador ng mga bata/tao). Nilalangaw na ang kanyang anak, ayaw lubayan ng ina: nagba-bipedal na ito sa paglakad upang makarga lang ang bangkay habang nagpoforeyds ang mga kasama. Kinukutuhan, binubugaw ang langaw, minsa’y humahakbang palayo at tinatawag ang anak, parang inaapurang gumising na!

Nagsimula kayang maging tao ang tao noong nagkaroon siya ng malalim sa pang-unawa sa radikal na pagkaputol ng pagkilos, ng buhay, cut-off, walang-balikan, at tanggapin ito bilang di-maiwasang ayos-ng-mundo? Kamalayan sa facticity–fak-ti-si-ti–ng kamatayan, kung kay Sartre pa.

Makikita naman sa pangalawang larawan sa itaas ang isang buntis na nagpapahinga habang kumakain ng biskwit, na malamang nahila, nanakaw, sa katabing tindahan.

[Kuha ni Tungaw ang pang-apat (si Spot, noong buhay pa, "nangangalumbaba," sabi ni Tungaw) at panghuling larawan.]

May parating na bagong Dylan album! (O dumating na, kahapon pa: depende sa Paleolitikong-abilidad, pangangalap, cyber hunting-gathering.) Modern Times. 29 Agosto 2006 ang opisyal na labas nito. Tingnan: official site. Kung Dylan fanatik ka, kasalanang mortal kung:

1. Hanggang ngayon ay hindi mo pa napanood ang gawang-Martin Scorcese na No Direction Home (2005), dokumentaryo sa isang sangang-daang yugto ng buhay ni Dylan: transisyon patungong electric guitar at paglampas sa simpleng folk.

2. Hindi mo pa nabasa, o nasilip man lang, ang magiging-klasik na awtobayograpiya niyang Chronicles Vol. 1 (2004). Kakapusan lang ng pera ang rason na wala akong kopya nito (okey, sige na, di talaga rason), ngunit mapapatawad: hindi ako umalis sa bukstor, noong makakita ng kaisa-isang kopya, hanggang hindi praktikali nasuyod ang laman ng libro.

Maiba pa: Sinulat ko ito habang nakikinig sa album na Modern Times. (Di ko maiwasan ang panghalina, leakage, ngunit di ko ipapasa ang info na isang kaskas lang makikita mo.) Kung natuto ka na rin, o nasilo, sa huli, sa taktikang-Paleolitiko (kung di pa, hintayin mo nalang ang 29 Agosto, linis-konsensya), baka maniwala kang magiging kalinya ng mga mababagsik na likhang-Dylan (Blind Willie McTell, atbp.) ang:

[No. 6] Workingman’s Blues No. 2 (8:37)
[No. 10] Ain’t Talkin’ (6 minutes : 04 seconds)

Ain’t talkin’
Just walkin’ through this weary world.
Heart burnin’
Still yearnin’
I’m tryin’ to love my neighbor and do good.
There’ll be no mercy for you once you’re lost.

[Heto ang ilang Dylanesque na entri ng Wamal\Wangut sa nakaraan: Imbentaryo at Kasalukuyang-Panahon; at dito si Guthrie.]