‘Always legit, but never necessary’

Sa bilis ng makina ng pagsusulat ni Zizek, halus dalawang libro kada taon, parang imbitasyon sa mambabasa ang kanyang mga di-tapos, pira-pirasong mga komento-kritika-hakbang-isip na sabayan siya sa kanyang pangangapa sa anyo ng kasalukuyang panahon. Mapapansing tila nagkakaroon rin ng pagbabago o mas malutong na pagpapalinaw ang kanyang posisyon sa ilang bagay. Halimbawa nito ang kanyang pananaw sa ‘dahas’ o papel nito sa mapagpalayang kilusan. 

Tila pagbibigay-diin sa posisyong nailarawan sa kanyang magnum opus noong 2006 (Parallax View), nagtapos ang kanyang 2009 na akda (Violence) sa tinawag niyang ‘opsyong Bartleby’ (mula sa mahiwagang pagka-pasibong tugon ni Mr. Bartleby, sa kuwento ni Melville, sa bawat hiling ng kanyang boss: I would prefer not to)—isa pang radikal na anyo ng pagbubura-pisarang tindig-pilosopikal ni Zizek, upang gawing buong-buong blanko ang katayuan (katulad ng isang Kartesyanong cogito):

The threat today is not passivity, but pseudo-activity, the urge to “be active,” to “participate,” to mask the nothingness of what goes on. People intervene all the time, “do something”; academics participate in meaningless debates, and so on. The truly difficult thing is to step back, to withdraw. [...] Sometimes doing nothing is the most violent thing to do.

Ngunit sa kanyang huling akda (Living in the End Times, 2010), pinagmunihan muli ni Zizek ang tindig-Bartleby: naging malinaw na ngayon ang tindig-Bartleby dahil sa pagkakatabi nito sa dalawa pang opsyon: 

What, then, is to be done? How are we to choose between the three main options: (1) the “Bartleby politics” of doing nothing; (2) preparing for a radical violent Act, a total revolutionary upheaval; (3) engaging in local pragmatic interventions?

Ano ang kaugnayan ng tatlong ito? Mga paradigmatikong opsyon silang tatlo, ani Zizek, depende sa kung ano ang ‘naaayong kilos ayon sa konkretong pag-usisa sa konkretong sitwasyon’. Sa isang seksyon nga ng kababanggit na akda (interlude ng ’arkitektural na paralax’), sinalungguhitan ni Zizek ang ala-spandrel na mga interstitial spaces bilang mga puwang-pulitikal na maaaring galawan.

Sa diretsang tanong, ano ang tindig ni Zizek sa usaping ‘armadong pakikibaka’? Tila ngayon lamang, sa isang pinakahuling artikulo sa New Left Review (NLR 64, July-August 2010), masinop na isinatitik ni Zizek ang kanyang pananaw tungkol dito: (1) para sa mga api (ng dominanteng estado), ‘depensibo’ ang papel ng pag-gamit ng dahas kontra sa mapang-api; (2) laging makatarungan ang marahas na pag-aalsa ng aping bayan, ngunit hindi ibig-sabihing lagi itong kinakailangan sa kahit anong sitwasyon:

The ABC of Marxist notions of class struggle is the thesis that ‘peaceful’ social life is itself an expression of the (temporary) victory of one class—the ruling one. From the standpoint of the subordinated and oppressed, the very existence of the state, as an apparatus of class domination, is a fact of violence. Similarly, Robespierre argued that regicide is not justified by proving the King had committed any specific crime: the very existence of the King is a crime, an offence against the freedom of the people. In this strict sense, the use of force by the oppressed against the ruling class and its state is always ultimately ‘defensive’. If we do not concede this point, we volens nolens ‘normalize’ the state and accept its violence as merely a matter of contingent excesses. The standard liberal motto—that it is sometimes necessary to resort to violence, but it is never legitimate—is not sufficient. From the radical-emancipatory perspective, one should turn it around: for the oppressed, violence is always legitimate—since their very status is the result of violence—but never necessary: it is always a matter of strategic consideration whether to use force against the enemy or not.