Pablo Neruda
1954, Odas Elementales
(Salin, Lamaw/Tungaw 15 Abril 2011)

Mahal ko na parang baliw itong mga bagay,
isang loko-lokong pagkahumaling.
Gusto ko ang mga plais,
mga gunting,
sinasamba
itong mga tasa,
mga singsing,
at mga mangkok,
maliban pa, siyempre,
sa mga sumbrero.

Mahal ko
lahat ng mga bagay
hindi lamang
ang mga matatayog,
kasali na
ang
mga di-lubos mali-
rip
sa liit,
ang mga didal,
mga tari,
mga plato,
at mga plorera.

Ay, Diyos ko,
napakaganda
nitong planeta,
puno
ng mga pipa
na kumakaway
hawak-hawak ng kamay
sa sirko ng mga usok-tabako,
at mga susi,
at mga saleros,
lahat-lahat,
sa madaling salita,
na mga ginawa
ng kamay ng tao, anumang bagay:
makukurbang mga sapatos,
himaymay ng tela,
bawat napapalitaw-muling
ginto
pwera dugo,
mga anteyohos,
mga pako,
mga walis,
mga relos, mga kompas,
mga sinsilyo, at ang mga malalambot
o-anong-lambot na mga upuan.

Ay kayraming
mga bagay
dalisay na hinabi
at pinanday
ng tao:
ang dagmay,
tabla,
salamin,
lubid,
lamesang
kahanga-hanga,
mga sasakyan, at mga hagdan.

Mahal ko
lahat
lahat ng bagay,
hindi dahil sila’y
mapusok
o mahalimuyak,
ngunit dahil,
aywan ko ba,
dahil
ang karagatang ito’y sa iyo,
at sa akin:
mga butones,
mga gulong,
mga maliliit
na kayamanang
nabaon na sa limot,
mga abanikong
sinulsihan
ng pag-ibig
ng kanyang mga bulaklak,
mga kopa, mga kutsilyo,
mga gunting,
lahat
na taglay sa bawat hulma
ang mga bakas
ng kung kaninong mga daliri,
ng isang malayong kamay
na nilamon
ng bangin ng pagkalimot.

Humihinto ako sa madadaanang mga bahay,
sa mga lansangan,
mga elebeytor,
hinahaplos ang mga bagay,
kinikilala ang mga gamit
na sekreto kong kinahuhumalingan:
ito, sapagkat ito’y kumukuliling,
iyan, dahil
iya’y malambot
kasinlambot ng balakang ng isang babae,
iyong isa dahil sa kanyang kulay ng malalalim na tubig,
at iyon pa dahil kung hipuin mo’y parang pelus.

Ay, ang mga di-mabuburang
ilog
ng mga bagay,
hindi ko masasabing
itong isda
lamang
ang aking gusto,
o itong mga halaman ng gubat at mga hayop ng parang,
na ang minamahal ko
ay ito lang
mga bagay na tumatalon, umaakyat, kumakayod, nananaghoy.
Hindi ‘yan totoo:
maraming bagay
ang magsasabi sa akin tungkol sa napakaraming bagay.
Hindi lamang nila ako hinahawakan,
o sila’y hinahawakan ko,
sila’y kasama,
dugtong-pusod,
ng aking buhay
at naninirahan sila sa akin
at ako’y nagpapatuloy dahil sa kanila
at ikinabubuhay nila kalahati ng aking buhay
at kalahati rin ang ikamamatay.

[dagmay, hinabing tela ng mga Mandaya]

(Narito ang magkakatabing orihinal na wikang Espanyol ng tula, Pinoy, at saling-Ingles. Ang dalawang ilustrasyon sa itaas ay mga gawa ni Ferris Cook, na makikita sa librong Pablo Neruda, Odes to Common Things.)

Philip Schultz
(Salin, Lamaw 7 Abril 2011)

Upang mabayaran ang pagpapalibing sa aking ama
Nanghiram ako ng pera sa mga taong
kanya ring pinagkautangan.
Tinawag siyang walang-silbi ng isang kakilala.
Hindi, sabi ko, isa siyang sawimpalad.
Hindi pinag-aaksayahang-panahon
ang mga walang-silbi, kaya nga
sila’y tinawag na mga walang-silbi.
Hindi malilimutan ang mga sawimpalad.
Ang paring nagbasa ng yulohiya ng angkan
tungkol sa isang taong hindi kasapi
o naniniwala sa anumang bagay
ay sabay sawi at walang-silbi.
Hindi niya naiisip ang anak
at asawa ng yumao
na napapahiya sa bawat salita nito.
Unawain na ang hindi pagkakaroon
ng paniniwala o hindi pagiging kabilang
sa anumang bagay ay nangangailangan ng isang tipo
ng pananampalataya at tatag sa paglutang.
Isang tiyuhin, na iniisa-isa
ang mga kabiguan sa buhay ng aking ama—
isinanlang lupaing hindi natubos,
minanang bahay na inuubos ng anay,
tinapos na kursong hindi napakinabangan—
hindi nito minahal at iginalang ang kapatid,
na nagturo sa kanya ng pagsipol
sa ilalim ng kumot, pagnakaw ng bayabas
ng kaliwa at kanang kamay. Totoo,
kenkoy ang aking ama.
Masisikip ang kanyang mga relos, natitisod siya
sa punyos ng kanyang pantalon at malakas
na humihilik sa loob ng sinehan, kung saan
siya’y naabutan ng kanyang pagkahapo
sa wakas. Hindi siya naniniwala sa:
pag-iimpok pagpapasiguro mga pahayagan
pagkain ng gulay tama at mali kaligtasan
ng tao kasaysayan o Maykapal.
Iniiwasan kami ng aming angkan,
takot mahawa sa pigsa. Nilisan ko ang bayan
ngunit nabigong takasan ito.

[107, Ang bayan, Oo!]
Carl Sandburg
(Salin: Lamaw, 29 Marso 2011)
 
                           Susulong ang bayan.
Ang natututo’t nagkakamaling bayan ay susulong.
            Sila’y maloloko at ipagbibili at muling ipagbibili
At babalik sa lupa ng buhay upang umugat,
            Ang bayang katangi-tangi sa pagpapanibago at pagpapanumbalik,
            Di mo matatawaran ang kanyang kakayahang lunukin ang mga bagay.
Namumugad ang bakulaw sa unos ng kanyang mga dula.

Ang bayang kadalasa’y antukin, hapo, nakalilito,
ay malawak na gitgitan ng mga umpukang nagsasabing:
            “Kumikita ako.
            Tama lang upang mabuhay
            at nabubuhos na dito lahat.
            Kung meron pa sana akong panahon
            para sa sarili
            at baka sa iba rin
            makapagbasa at mag-usisa
            mag-uusap-usap
            at masuri ang ilang mga bagay.
            Kailangan lang ng panahon.
            Sana’y may panahon rin ako para diyan.”
            Isang dalawang-mukhang trahedya at komedya ang bayan:
            bayani at bandido: multo at kapreng binaluk-
            tot upang dumaing na may bibig-halimaw: “Isinanla
            at ibinenta nila ako … ito’y isang laro …
            minsa’y nagwawala ako …”

                        Matapos ang mahabang lakaran
            Mula sa baybayin ng pag-iral bilang hayop,
            Mula sa bingit ng kahig-tukang buhay
                        Papasok ang tao
            Sa malalalim na ritwal ng kanyang kalansay,
            Sa liwanag na singnipis ng anumang buto,
            Sa panahon ng pagmumuni-muni,
            Sa sayaw, kanta, kuwento,
            O sa oras ng pananaginip,
                        matapos ang mahabang lakaran.

Sa gitna ng saklaw at hangganan ng kanyang mga pandama
at nitong walang-maliw na pananabik sa walang-hanggan
tuloy ang kapit ng bayan sa palasak na hatak ng pagkain at pawis
habang nag-aabot-kamay, kung napapadaan sa kanila,
sa mga liwanag na lampas sa prisma ng limang pandama,
mga ala-alang madadala lampas sa hirap at kamatayan.
            Buhay ang pag-aabot-kamay na ito.
Na dinumiha’t binalasubas ng mga bulaa’t bugaw.
            Ngunit patuloy ngayong buhay itong pag-aabot-kamay
            para sa mga liwanag at mga ala-ala.

                                    Alam ng bayan ang alat ng dagat
                                    at tindi ng mga hangin
                                    na humahampas sa bawat sulok ng daigdig.
                                    Tinuturing ng bayan ang mundo
                                    bilang puntod ng pahinga at duyan ng pag-asa.
                                    Sino pa nga ba ang tumatayo para sa Angkan ng Sangkatauhan?
                                    Nasa daloy at himig sila
                                    ng mga konstelasyon ng unibersal na batas.
                                    Isang polikrum ang bayan
                                    ispektrum at prisma
                                    sa loob ng gumagalaw na monolito,
isang grapopono ng nagbabagong tema,
isang klavilux ng mga tula ng kulay
kung saan ang dagat ay naghahandog ng ambon
at pumapanaw ang ambon sa ulan
at simbilis na pumaroo’t pumarito ang papalubog na araw
sa paglitaw ng maliliwanag na bituin
payapa sa lamig
ng hanging habagat.

            Buhay ang pandayang kalawakan.
            Puting apoy ang bumulwak
            sa palihan ng takipsilim.
            Matagal lumitaw itong tao.
            Ang sangkatauha’y kailangang magtagumpay rin sa wakas.
            Magkakapit-bisig rin sila sa wakas.

Tinatawanan nitong matandang palihan ang mga basag na martilyo.
            May mga taong hindi maaaring bilhin.
            Sanay sa apoy ang mga anak ng araw.
            Hindi nag-iingay ang mga bituin.
            Hindi kayang hadlangan ang pag-ihip ng hangin.
            Dakilang guro ang panahon.
            Maaari bang mabuhay na wala ang pag-asa?

Sa dilim dala ang mabigat na bungkos ng hapis
            patuloy ang bayan.
Sa gabi, at sa itaas nila’y ilang talaksang tala
bilang gabay, patuloy ang lakaran:
                                                                        “Saan tayo? aling landas?”

вопрос вопросом вопросу вопроса вопросе вопросов вопросы вопросами
vopros voprosom voprosu voprosa voprose voprosov voprosy voprosami

Sa dami ng beses ng pagkabanggit—161/29,264 = .00550 = .01—masasabing simptomatiko ang katayuan ng katagang vopros—tanong—sa kabuuhang teksto ng Ruso-wikang akda ni Lenin na ГОСУДАРСТВО И РЕВОЛЮЦИЯ, Gosudarstvo I Revolyutsiya/State and Revolution (1917).

Simptomatiko ng ano? Ng napakahalagang tensyon dahil sa nabuksang puwang matapos ang konseptwal na pagtagpas ni Lenin sa ideya ng negasyon ng estado:

Negasyon (ng estado)→Paglansag (ng estado)/Pagpanaw (ng ‘estado’)

(Tingnan ang dalawang naunang diskusyon: Paglansag/Pagpanaw, Paglansag-Pagpanaw.)

Sa saling Ingles ng akdang ito ni Lenin (State and Revolution), ang katagang state ang may pinakamataas na frekwensi ng pagbanggit (matapos matanggal ang mga artikulo-katagang is/a/in/to/and/of/the): 519/41,161 = .01261 = .01.  Sa Rusong teksto, ang katagang gosudarstvo (state) ay may pareho ring ratio (n/total words of text) ng pagbanggit: 171/29,264 = .00580 = .01. Pareho ang mga ito sa nabanggit na sa itaas na .01 para sa vopros (tanong). Ang katagang question/s sa saling Ingles, kung ihambing, ay may ganitong bilang = 137/41,161 =  .00333 = .00.

Sa orihinal na wika ng teksto ni Lenin, matindi ang pagkakapantay ng banggit-halaga nitong kritikal na katagang gosudarstvo (estado) at ang kalagayan ng vopros (tanong) = .01.

Tanong tungkol sa ano? May dalawa pang kritikal na kataga mula kay Lenin: (1) politicheskih form/politicheskoi formoi = political form/s, at (2) opyt = experience, experiment:

Anarhisty otmahivalis ot voprosa o politicheskih formah voobshche./Anarchists fended the question of political forms in general.

Binabalewala ng mga anarkista ang tanong tungkol sa pangkapangyarihang anyo (ng pamamahala) sa kabuuan.

Bakit mahalaga ang anyo ng pulitikal na kaayusan? Dahil ito ang naiwang pinakabuod ng tanong na lumitaw sa puwang ng Paglansag/Pagpanaw:

Perehod ot kapitalizma k kommunizmu, konechno, ne mozhet ne dat gromadnogo obiliya i raznoobraziya politicheskih form, no sushchnost budet pri etom nyeizbezhno odna: diktatura proletariata./The transition from capitalism to Communism certainly cannot but yield a tremendous abundance and variety of political forms, but the essence will inevitably be the same: the dictatorship of the proletariat.

Pansinin ang prase ni Lenin dito: ‘hindi maiiwasang lilitaw’ ang napakaraming mga pulitikal na porma—’katakut-takot sa dami at uri’ (tremendous abundance and variety)—dito sa yugtong-puwang, kahit pa ang esensya ng lahat ng mga ito ay parehong tatawaging diktatura proletariata.

Paano lilitaw ang mga napakahalagang mga kaayusan (‘anyo’) na ito? Lilikhain sila sa pamamagitan ng mga pulitikal na pagkilos—eksperimentasyon (opyt)—ng taumbayan at mga rebolusyunaryo at ng alistong pagsusuri sa bawat historikong panlipunang pag-galaw: ganyan ang ginawa ni Marx sa halimbawa ng Paris Commune:

Analizirovat’ etot opyt, izvlech’ iz nego uroki taktiki, peresmotret’ na osnovanii yego svoyu tyeoriyu—vot kak postavil svoyu zadachu Marks./To analyze this experiment, to draw tactical lessons from it, to reexamine his theory in the light of it—that was the task that Marx set himself.

нации natsii nation bansa
государство gosudarstvo state pamahalaan/estado
народ narod people taumbayan
страна strana country bayan

May salin na sa Ingles ng bago at siksik na sanaysay ni Alain Badiou (2011) tungkol sa mga pagkilos sa Tunisya at Ehipto (Tunisie, Egypte : quand un vent d’est balaie l’arrogance de l’Occident, English translation). Ang kritikal na konseptong le dépérissement de l’Etat (decline o withering of the state) ay isinalin dito bilang failing of the state.

Maaaring sabihin, batay sa kanyang pagtatabi ng konseptong withering-of-the-state sa kasalukuyang mga pag-aalsa, na (delikadong) nilalampasan na dito ni Badiou ang klasikong tagpas ng Paglansag/Pagpanaw ng estado sa pormulasyon ni Lenin.

Ngunit, sa isang bukas at mapagbigay na pagbabasa—sa wika nga ni Lenin, tungkol sa pangangailangang pag-aralang mabuti ang bawat mga pagkilos, ‘kahit pa sa kanyang mga kahinaan, dapat suriin kung ano ang binubuksan nito’ (despite its weaknesses, to study what it has disclosed)—maaari ring sabihing mas binibigyang-diin ng pormulasyon ni Badiou ang pagiging-isa-sa-gitna-ng-tagpas ng bawat proseso ng negasyon (paglansag-pagpanaw) ng kapangyarihan ng estado.

Sa bawat anti-estado/mapang-lansag-estadong mga pagkilos (katulad ng mga pag-aalsa ng taumbayan: sa Tahrir Square, halimbawa), may mga communitas-na-saglit kung saan nararanasan ng mga mamamayan ang (tila) pagpanaw ng estado sa kanilang pang-araw-araw na buhay, at dapat ‘iligtas ang nagpapamasid’ na penomenong ito:

Just as with politics, our states and those who take advantage of it (political parties, unions and servile intellectuals) prefer management to revolt, they prefer claims, and “orderly transition” to any kind of rupture. What the Egyptian and Tunisian peoples remind us is that the only kind of action that equals a shared feeling about scandalous occupation by state power is mass uprising. And that, in such a case, the only watchword that can federate the disparate groups of the masses is: “you out there, go away”. The extraordinary importance of the revolt in this case, its critical power, is that repeating the watchword by millions of people will show the worth of what will undoubtedly and irreversibly be the first victory: the man thus designated will flee. And no matter what happens afterwards, this triumph of the popular action, illegal by nature, will be forever victorious. That a revolt against state power can be absolutely victorious is a lesson universally available. This victory always indicates the horizon where all collective action, subtracted from the authority of the law, stands out, the horizon that Marx called “the failing of the state”.

That is, one day, freely associated in the spreading of their own creative power, peoples could do without the gloomy coercion of the state. And it is for this reason, for this ultimate idea, that a revolt overthrowing an established authority can determine unlimited enthusiasm throughout the world.

Ganito ang deskripsiyon ni Badiou sa ‘komunismo’ bilang isang mapagpalayang pagkilos na direktang bumabalewala—hindi na kumikilala o nagbibigay-halaga (tangensyal na maalala dito ang nobelang Seeing ni Saramago)—sa simboliko-materyal na kapangyarihan ng estado:

There can be no communism without communist movements. The popular uprising we are talking about is manifestly without a party, without any hegemonic organisation, without a recognised leader. It should always be determined whether this characteristic is a strength or a weakness. It is in any case what makes it have, in a pure form, without a doubt the purest since the Commune of Paris, all the necessary traits for us to talk about a communism as movement. “Communism” here means: common creation of a collective destiny. This “common” has two distinctive traits. First, it is generic, representing in one place humanity in its entirety. In this place there are people of all the kinds a population is usually made up of, all words are heard, all propositions examined, all difficulty taken for what it is. Second, it overcomes the great contradictions that the state pretends to be the only one capable of surmounting: between intellectuals and manual workers, between men and women, between rich and poor, between Muslims and Copts, between people living in the province and those living in the capital …

Millions of new possibilities for these contradictions spring with every moment, possibilities that the state—any state—is completely blind to. We see young female doctors, who have come from the province to treat the wounded, sleep in the middle of a circle of fierce young men, and they are more at ease than they’ve ever been, knowing that no one will touch a hair on their heads. We can equally see an organisation of young engineers addressing youngsters from the suburbs to ask them to hold on, to protect the movement with their energy for combat. We also see a row of Christians standing in order to keep watch over the Muslims bent in prayer. We see vendors feeding the unemployed and the poor. We see each person talking to their unknown neighbour. We can read thousands of banners where each and everyone’s life is mingled to the grand History of all. All these situations, inventions, constitute the communism as movement. It’s been two centuries since the unique problem is the following: how can we establish in the long run the inventions of the communism as movement? And the unique reactionary statement is: “that would be impossible, even detrimental. Let’s put our trust in the state”. Glorious be the Tunisian and Egyptian peoples who remind us the true and unique political duty: faced with the state, the organised fidelity to the communism as movement.

Malaki ang pagpapahalaga ni Badiou sa penomenong 1871 Paris Commune sa kanyang akdang The Communist Hypothesis: malamang ito ay dahil—kasabay ng kanonikong kantang Internationale (dito ang mga koleksiyong mp3 sa iba’t ibang wika) na kinomposo rin sa mga panahong ito—ito ang yugtong wala pang lumilitaw na matinding tensyon ng (mabubuo-paglaong) ‘Marxista’/'anarkistang’ mga kampo. Sa pagbabasa ni Badiou (tingnan dito, Commune), ang eternal na tagumpay ng mga klasikong eksperimentong commune (1871 Paris, 1967 Shanghai) ay ang pagpapasilip sa atin ng isang tipo ng pagkilos na labas sa tinatawag niyang ‘partido-estadong balangkas’.

Tingnan dito ang ilang kritika sa mga pormulasyon ni Badiou: Teo Marasigan, Bad Boy Badiou, R Lotta, et al., Critique of Badiou, at Chris Cutrone, Response to Badiou. At pwede ring silipin ang isang lumang pagmumuni sa posibleng pagtutuos-muli (o di kaya isang Hegelyanong sublation ang lilitaw?) ng Marxismo/anarkismo nitong 21-siglo: Anarchism.

Sa masarap-basahing sanaysay-rebyu ni Terry Eagleton (Indomitable, 2011) sa bagong akda ni Eric Hobsbawm (How to Change the World: Marx and Marxism 1840-2011), binanggit nito ang Trotskyismo bilang ‘isa sa pinaka-mayabong na sanga ng modernong Marxismo’ (one of the most fertile currents of modern Marxism).

Malamang na ang akademikong larangan ang iniisip dito ni Eagleton, kung saan magandang tingnan ang kasaysayan ng tinatawag na New Left (mula sa maaagang mga ugat nito hanggang sa mga pagbabago sa loob ng dyornal na New Left Review) at ang kaugnayan nito sa ilang hibla ng mga ideyang tumugon sa anti-burukratikong kritika ni Trotsky sa moda ng sosyalistang pamamahala (socialist mode of governance, tingnan ang praseng ito dito) sa ilalim ni Stalin. (Tingnan dito ang sanaysay ni Paul Blackledge, The New Left’s renewal of Marxism, 2006).

Tila indikatibo ang Trotsky-praseng isiniksik ni Eagleton sa kanyang rebyu sa kasalukuyang interes sa kalikasan (at bagsik) ng estado/state. Mas napapatingkad ang pokus sa estado (bilang penomenon) at sa marahas na balangkas nito sa tuwing may nagaganap na mga dramatikong biswalisasyon (TV/internet coverages) ng kanyang tekno-militaristang kapangyarihan: mula Desert Storm-tipo ng imperyalistang pananalakay hanggang sa istilo ng pagkilos ng Libyanong estado sa harap ng mga protesta at ang ilang masalimuot na anggulo ng brutalidad nito (tingnan: Gaddafi vows to crush protesters, Anti-terrorism and uprisings, at Qaddafi and the Left).

Sa isang palihis na pag-alala sa mga karanasan sa ilalim ng mga sosyalista/sosyal-imperyalistang estado—at paglingong-muli sa 1989!/Velvet Revolution—naigigitna ngayong muli ang dayalektikal na tensyon nitong dalawang kritikal na mga konsepto ng Marxistang tradisyon: ang konsepto na unang binigkas ni Engels, ang ‘pagpanaw ng estado’ (ang klasikong linya sa Ingles na withering of the state→Engels, 1877-1888, Anti-Duhring: Der Staat wird nicht »abgeschafft«, er stirbt ab = [1947 salin ni Emile Burns] The state is not “abolished”, it dies out) at ang konsepto na unang binigkas ni Marx, ang ‘diktadurya ng mga manggagawa’ (ang klasikong linya sa Ingles na dictatorship of the proletariat→Marx, 1875 [Kritik des Gothaer Programms/Critique of the Gotha Program]: die revolutionäre Diktatur des Proletariats = the revolutionary dictatorship of the proletariat; tingnan rin, 1852 Marx to Joseph Weydemeyer).  

Ang dalawang Aleman-wikang konseptong ito—[1852/1875] ‘diktadurya ng proletaryat’ (ni Marx) at [1877/1888] ‘pagpanaw ng estado’ (ni Engels) ay sistematikong nagtagpo [1917] sa Ruso-wikang akda ni Lenin, ang Gosudarstvo i Revolyutsiya/State and Revolution.

Binigyang-diin ni Lenin na tanging sa pamamagitan lamang ng isang transisyunal na yugto ng ‘diktadurya ng proletaryat’ (diktatura proletariata←Diktatur des Proletariats) maaaring mangyari ang ‘pagpanaw’ o ‘pagkabura/ekstinksyon (otmiranie←stirbt/sterben) ng estado’. Metodolohikal na daan ang diktatura para sa inaadhikang ormiranie ng mapaniil at marahas na estado.

Mas dramatikong galaw-teoretikal ang pagtagpas ni Lenin sa magkadikit na ideya ng pagkalansag-at-pagpanaw (sa loob ng kilos-negasyon): henyo ni Lenin ang matalas na pag-iiba niya sa konsepto (at yugto o proseso) ng: (a) ‘paglansag’ (yee nado razbitʹ, slomatʹ = it must be broken, smashed) ng (burgis na) estado, at (b) ang ‘pagpanaw’ (otmiranie) ng (rebolusyunaryong) ‘estado’ bilang diktadurya ng proletaryat.

Sa puwang na nalikha sa pagtagpas na iyan lumitaw ang simptomatikong tanong tungkol sa anyo ng pamamahala sa delikado-at-puno-ng-pag-asang pagitang-yugto ng Paglansag/Pagpanaw.

‘Kumakalat na parang isang nakakahawang sakit’, ito ang isang mababasang metapora para sa mga kasalukuyang pag-aalsa (uprising, revolution) sa MENA (Middle East and North Africa).

Tingnan ang mga metapora sa ilang pagbabasa ng mga kaganapan sa mundong Arabo: (contagion) ‘pagkahawa sa pamamagitan ng pagkadikit sa isang maysakit o sugat’ (Roubini); (contamination) ‘nahawaan’, ‘nalalinan’, o ‘nadumihan’ (binanggit ni Badiou); (virus) lason, baktirya, mikrobyo, na galing sa impeksiyon (Common Sense); (meme) mga kultural na piraso o yunit na pwedeng ma-replika o maparami sa ala-seleksiyong natural na paraan, sa sentido ni Dawkins (Christian Science Monitor).

Dahil sa simpleng obserbasyon na ang isang ‘entidad’ (ang ideya ng kalayaan-sa-mapaniil-na-estado) ay mabilis na kumakalat sa maraming grupo at bayan, madaling banggitin ang mga katagang contagion, meme, at iba pa upang pag-usapan ang pangyayari. Maalala dito ang tanong ni Tim Ingold sa lapit nina Robert Boyd at Peter Richerson (na lumikha ng maraming matematikal na modelo sa freym ng cultural transmission) sa penomenong kultural: kung ang ‘kultura’ ay talaga bang ‘isinasalin’ o tina-transmit lamang mula sa isang ‘lalagyan’ patungo sa isa pa, o ang totoo bang nangyayari ay hindi ang simpleng ‘paglilipat’ o ‘pagsasalin’ kundi ang ‘muling-paglilikha’ (reconstruction) nito mula A→B?

Dito sa huli, hindi lamang binibigyang-diin ang aktibong pagkilos ng B sa paglilikhang-muli na ito kundi kakailanganin rin ng B ng maraming istruktural na pagkakahawig sa A upang malikha nitong muli sa kanyang pook ang mga bagay na nasa A. Kung itong huli, hindi angkop ang epidemyolohikal na metaporang nakita sa itaas.

Mapurol ang katagang ‘kontaminasyon’ sa pagsasalarawan sa nagaganap na mga pag-aalsa sa mga bayang Arabo sa kasalukuyan. Ganito ang masisipi kay Badiou:

Pagkalat ng epidemya ng kalayaan? Hindi. Sa matulaing wika ni Jean-Marie Gleize, ‘ang isang rebolusyonaryong kilusan ay hindi kumakalat sa pamamagitan ng kontaminasyon kundi ng pag-alingawngaw (resonance). May mga bagay dito na tumutugon at umaalingawngaw sa mga along-hiyaw na nabuo roon.’

Ano ang mga ‘bagay dito’ na lumilikha ng positibong kalagayan sa alingawngawang nagaganap? May mga historikal at istruktural na kalagayang dapat tingnan.

May mga mahahalagang punto na makikita sa dalawang sanaysay sa ibaba na angkop sa diskusyong ito:

31 Jan: Sinan Antoon, Singing for the revolution
24 Feb: Abu Atris, A revolution against neoliberalism?

Pag-unawa: pagbigay (o ‘paglikha’/making) ng katuturan, kabuluhan, saysay, kahulugan, at halaga sa entidad na nasa ating harap. Ang making sense ay, sa literal, ‘paglikha ng pandama’ (sa isang entidad).

May mga lapit, istilo o paraan ng pagtingin (ways of seeing) o pag-iisip, katulad ng mga metapora, na halus-espontanyo nating inilalapat sa mga ‘bagay’ o entidad na ating inuunawa. Sa ilang kumplikadong sitwasyon, pwedeng sabihin na nililikha ng mga lapit o istilong ito ang tipo ng pagka-’bagay’ o pagiging-entidad (ang ‘ano ito?’) ng (sa biswal na nibel) tinitingnang penomena: dahil itatakda ng mga lapit o istilo ang mga hangganan ng ating pagtitig, ang (epistemolohikal na) ‘kulay’ ng entidad, o di kaya ang ‘bumabalot na pandama’/ambience nito.

Paglaon, ang ilang lapit o metapora ay maaaring mas babaon pa sa penomena at magtatakda para sa isang umuunawa ng isang partikular na metodolohiya ng pananaliksik. Maaaring magbubukas o di kaya ay magsasara ng mga larangan sa mas matinong pag-unawa ng penomena ang ilang panimulang lapit o istilo—ang epistemolohikal na ano-ito ng isang entidad. Ito ang isa sa mahahalagang punto na binigyang empirikal na laman, sa larangan ng mga bayolohikal na disiplina, sa akdang Making Sense of Life: Explaining Biological Development with Models, Metaphors, and Machines (2003) ni Evelyn Fox Keller, isang physicist at aktibong iskolar ng inter-disiplinaryong science studies.

Ang intrinsiko at positibong papel ng metapora ang binibigyang-diin sa siping ito:

Most philosophers, and even many scientists, have long since abandoned the traditional view of scientific language as, ideally at least, literal and univocal, uniquely corresponding to the entities and processes that make up the real world. But the specter this tradition cast on the use of metaphors and other linguistic tropes in science dies hard, and the conviction persists among some that when language is not literal it is therefore less than literal—at best, that metaphoric language offers a provisionally useful heuristic to be dispensed with as soon as possible, and at worst (as both Hobbes and Locke believed), a merely ornamental or downright deceptive intrusion that ought not to be admitted in proper scientific discourse. Yet, as historians and philosophers have increasingly come to appreciate, close observation of scientists at work, either in the present or in the past, reveals that they simply cannot function under such a harsh mandate. The difficulty is obvious: scientific research is typically directed at the elucidation of entities and processes about which no clear understanding exists, and to proceed, scientists must find ways of talking about what they do not know—about that which they as yet have only glimpses, guesses, speculations. To make sense of their day-to-day efforts, they need to invent words, expressions, forms of speech that can indicate or point to phenomena for which they have no literal descriptors. As Mary Hesse reminds us, “The world does not come naturally parcelled up into sets of identical instances for our inspection and description.” Making sense of what is not yet known is thus necessarily an ongoing and provisional activity, a groping in the dark; and for this, the imprecision and flexibility of figurative language is indispensable.

Lagi bang ang direksiyon ng ‘probisyunal na gawaing’ ito—ang ‘kawalang-eksakto’/imprecision at kaluwagan/flexibility ng matalinghagang wika—ay ang pagpunta sa mas eksaktong paglalarawan ng entidad? Lagi bang ang istilo ng paglapit sa mga metaporang ito ay upang ipaloob sila sa padron ng generate-and-test (hypothesis-testing) na tipo ng paglikhang-kaalaman? Ganito ang sagot ni Keller:

I am sympathetic to Hesse’s brand of “moderate realism,” but I think something can be said for global narratives that guide scientific research in ways that do not directly depend on either test-and-feedback or verification—for narratives that make productive use of the imprecision of metaphor and other linguistic tropes not so much as a way of guiding us toward a more precise and literal description of phenomena but rather as a way of providing explanatory satisfaction where it is not otherwise available. This, at least, is the case I want to make for genetic narratives of development. Just because we have no access to rules or laws describing the role of genes in development, gene-based accounts of these processes need to make use of the associations generated by metaphor, by ambiguity, and by the dynamic interplay among the different meanings a given term may connote. For these purposes, even the absence of a clear and univocal meaning of the very concept of the gene—that is, of the basic explanatory unit—can be a positive resource for drawing different experimental systems and different research programs into a coherent scientific agenda.

Binigay na halimbawa ni Keller ang papel ng gene bilang isang konseptwal na ‘halimaw’ na, kahit pa sa maraming kalabuan nito, ay nagsilbi pa ring tagapag-udyok ng maraming programa ng pananaliksik:

From its very beginning then, the gene was already something of a monster—not quite a metaphor, or at least not in any strict sense of the term, but a neologism that has the potential of even greater force for it builds on the work of two or more metaphors that are between or among them not only disjoint but in active tension, and conjoins these into a new and apparently seamless unity. Where a metaphor says “this is that,” inviting us to see both this and that in new ways, here we have a linguistic construction that amalgamates this and that. It melds into a single form two entities with the disparate properties of atom and organism, and contains the incoherence of such a melding under the protective wrap of a new word. In effect, it offers a resolution of the riddle of life by invoking an entity that is a riddle in and of itself.

Kasabay ng pagputok ng isang mahalagang kaganapan—katulad ng mga dramatikong serye ng pag-aalsa sa halus magkasabay na yugto—ay ang kahalagahang basahin ito: ang imperatibo na unawain paloob ang isang penomenon, gawan ng partikular na lapit, mangahas na pangalanan ang kakaibang ‘anghel’ o ‘halimaw’ na lumitaw sa eksena ng kasaysayan. (Tingnan, halimbawa, ang diskusyon tungkol sa ‘analohikal’ na lapit sa panlipunang analisis na minungkahi ni Agamben: Signature, Exemplum.)

Isang espontanyong lapit sa pagbabasa ng isang (mabagsik na) kaganapan sa kasalukuyan ay ang pagtatabi nito sa ilang naunang historikal na mga penomena: kaya nga isa sa mga unang ekstatikong pagbasa sa penomenong-Tahrir ay ang linyang, ‘mas malalim kaysa 1919, mas egalitaryo kaysa 1952 … posibleng ilinya sa 1789′ (tingnan: Tahrir Square, 11 Feb 2011). Nasa ganito ring anyo ang ilan sa mga mapaghambing-kasaysayan na mga pagbabasa:

4 Feb: Sinan Antoon, Impromptu: The Cairo Commune (‘ang Tahrir ay nagpaalala sa akin sa Paris Commune noong 1871′)
18 Feb: Alain Badiou, Tunisie, Egypte : quand un vent d’est balaie l’arrogance de l’Occident (‘ang naganap na popular na pag-aalsa ay malamang isa sa pinakapurong kaganapan simula noong Paris Commune‘)
22 Feb: Tariq Ali, This is an Arab 1848. But US hegemony is only dented

Dahil sa bawat paghahambing ay laging may makikitang labis kaysa dating mga nakita, nagiging pag-aapuhap rin ang mga pagbabasa sa kung ano ang bago sa penomenong lumitaw:

7 Feb: axylus, Fukuyama, Gladwell and the Egyptian revolution
21 Feb: Richard Falk, Post-Mubarak revolutionary chances
22 Feb: Peter Hallward, Arab uprisings mark a turning point for the taking

Ang pagiging bukas at matalas na pagmatyag sa mga ‘bagong anyo’ na lumilitaw (maalala dito si Ferriols: pagligtas sa mga nagpapamasid) ang binigyang-diin rin ng sanaysay ni Badiou sa itaas:

Hindi simpleng pag-uulit ng mga alam na natin (la répétition de ce qui est déjà connu) ang mga naganap. Kaya isang obskurantismo ang pagsasabing, ‘ang pagkilos na ito ay nananawagan ng demokrasya’ (na katulad ng nakasanayan na natin sa Kanluran) o na, ‘ito’y humihingi ng panlipunang pag-unlad’ (na tinutukoy ang katamtamang kasaganaan ng mga peti-burges dito sa ating bansa). Mula sa halus wala, at umaalingawngaw sa lahat ng dako (resonant partout), lumikha ang mga pag-aalsang ito ng isang mundong puno ng mga di-malirip na mga posibilidad (possibilités inconnues, di-pa-malamang mga posibilidad). 

Ang delikadong reinskripsiyon (ng isang kaganapang puno ng posibilidad) sa umiiral na kaayusan (o sa nakasanayang reyalidad) ay makikita sa tema ng dalawang magkakontrang sanaysay na ito:

21 Feb: Ruaridh Arrow, Gene Sharp: Author of the nonviolent revolution rulebook
21 Feb: Louis Proyect, Gene Sharp’s goal: Liberty in a world of market imperatives

Wala itong kaugnayan sa diskusyon sa itaas, ngunit tila isang magandang metapora para sa pagkamalikhain ang arkitektural na disenyong ito.

Nasa sentro ng ilang pagbabasa ngayon ang (tila di-matapos-tapos na) usapin ng non-violent/violent resistance. Pwedeng balikan sandali ito: ‘Always legit, but never necessary (Zizek), at ang bihirang-marinig na pormulasyon tungkol dito mula kay Arundhati Roy:

[M]y position is just that it would be immoral of me to preach violence to anybody unless I’m prepared to pick up arms myself. But I think it is equally immoral for me to preach nonviolence when I’m not bearing the brunt of the attack.

Sinasabi dito na may mga lokasyon-ng-pagsasalita kung saan hindi masasagut ng simpleng oo o hindi ang tanong.

May matalas na re-konseptwalisasyon na maririnig sa maikling diskusyon dito (Weapons of Mass Disruption): nililipat nito ang diin—malamang upang malampasan ang marahas/di-marahas na aporia—sa huling kataga, resistance.

Tingnan ang pang-unawa na binibigyang-diin sa di-magkahawig na pormulasyong ito: (nonviolent) resistance→(nonviolent) disruption. Mas naigigitna ng konseptwal na galaw na ito kung ano ang talagang nakataya sa usapin: ang disrupsiyon—pagbuwag, paglansag—sa isang umiiral na kaayusan, at pagpapalit nito ng isang bagong sistema (o ‘pamamaraan ng paglikha’). Ang talagang tanong ay kung tumutungo ba sa pagbubuo ng bagong kaayusan ang nagaganap na pagkilos.

Ngunit ano ang ‘kaayusang’ tinutukoy? Sa tanong na ito tumutugon ang posisyon ni Badiou. Dahil walang bago na buong-detalye nang masisilip sa yugtong pinapanday itong muli (at hindi rin ito simpleng pag-uulit sa ilang historikal na karanasan), kritikal sa mga paghakbang na ito ang ilang payak na ‘kataga’ at malalawak na pananaw katulad nitong ‘walang-maliw na ideya ng komunismo’.

Ganito ang panghuling saknong sa tula ni Brecht na Solidarity:

Forward, without forgetting
Till the concrete question is hurled
When starving or when eating:
Whose tomorrow is tomorrow?
And whose world is the world? 

Interesanteng tingnan itong G-Zero na tesis—may power vacuum ngayon sa global na kaayusan dala ng matinding ekonomiko-pulitikal na panghihina ng Amerika/Estados Unidos at, dahil dito, lalala ang pang-ekonomiyang kompetisyon at tunggalian ng mga bansang sakop ng G-20, na magreresulta sa mas delikadong global na kaayusang heopulitikal—nina Ian Bremmer at Nouriel Roubini (A G-Zero World; may 25-minutong interbyu sa kanila nitong Pebrero sa Al Jazeera The G-zero world).

Ganito ang ilang mahalagang punto mula sa maikling sanaysay ng neoliberal na ekonomistang si Roubini (Our G-Zero World):

We live in a world where, in theory, global economic and political governance is in the hands of the G-20. In practice, however, there is no global leadership and severe disarray and disagreement among G-20 members about monetary and fiscal policy, exchange rates and global imbalances, climate change, trade, financial stability, the international monetary system, and energy, food and global security. Indeed, the major powers now see these issues as zero-sum games rather than positive-sum games. So ours is, in essence, a G-Zero world.

In the nineteenth century, the stable hegemon was the United Kingdom, with the British Empire imposing the global public goods of free trade, free capital mobility, the gold standard, and the British pound as the major global reserve currency. In the twentieth century, the United States took over that role, imposing its Pax Americana to provide security to most of Western Europe, Asia, the Middle East, and Latin America. The US also dominated the Bretton Woods institutions – the International Monetary Fund, the World Bank, and, later, the World Trade Organization – to determine the global trade and financial rules, with the dollar as the main reserve currency.

Today, however, the US “empire” is in relative decline and fiscally over-stretched. Moreover, the rising power, China, which is not a liberal democracy, is pursuing a model of state capitalism, and is free-riding on the current global system – on trade, exchange rates, climate change – rather than sharing in the provision of global public goods. And, while there is general unhappiness with the US dollar, the Chinese renminbi is still far from becoming a major global reserve currency, let alone the dominant one.

This power vacuum has reinforced the absence of leadership on global economic and political governance within the G-20 since it succeeded the G-7 at the onset of the recent economic and financial crisis. Indeed, with the exception of the London summit in April 2009, when a consensus was reached on joint monetary and fiscal stimulus, the G-20 has become just another bureaucratic forum where much is discussed, but little is agreed upon.

Ganito ang kanyang konklusyon:

In short, for the first time since the end of World War II, no country or strong alliance of countries has the political will and economic leverage to secure its goals on the global stage. This vacuum may encourage, as in previous historical periods, the ambitious and the aggressive to seek their own advantage.

Dalawang bagay ang kaagad mapansin dito. Sa isang banda, binubura ng catchy (“G-Zero”) na tesis na ito ang nananatili pa ring hegemonyang pandaigdig ng mga malalakas na super-Kapital na mga bansa (Amerika, EU, Hapon). Ang “sero” ay umalingawngaw sa ilusyon ng isang “patag na larangang global” sa ekonomiya at pulitika. Sa kabilang banda, bilang isang empirikal na obserbasyon na nag-iindeks sa bumubuway na katatagan ng hegemonyang Kapital at ng kasalukuyang mga kontradiksiyon, dapat basahin ang tesis na ito sa mas malawak na freym ng analisis ng ekonomistang si Samir Amin tungkol sa papalubog na ‘trajektorya ng kapitalismong historikal’.

Labas sa palihis na pagbabasang iyan, tila sub-teksto ng simpleng tesis na ito ang komplisitong panawagan sa Amerika—o sa rehimeng Obama, na ayon pa, ay wala pang nabubuong solidong ‘doktrina’ sa papel ng Amerika para sa kasalukuyang kalagayang pandaigdig—na mas agresibong igiit nito ang kanyang pamumuno, lalo pa at paparating na naman ang bagong round ng G-20 na pag-uusap.

Mas pinapakinggan ngayon si Nouriel Roubini ng maraming malalaking korporasyon at mga nasa pamunuan ng malalakas na bansa. Maalala na siya ay binanggit ng Fortune (8 Agosto 2008) bilang isa sa mga pinakaunang nagbabala tungkol sa paparating na malalang krisis pampinansiya (The 8 who saw it coming…), mga dalawang taon bago ito pumutok noong 2008.

Makikita sa itaas ang asul na mga lugar na kasapi ng G-20 na mga bansa: North America: (1) Canada, (2) USA; Europe: (3) France, (4) Germany, (5) UK; (6) Italy; Asia: (7) China, (8) India, (9) Indonesia, (10) Japan, (11) South Korea; (12) Russia; (13) Turkey; (14) Saudi Arabia; South America: (15) Brazil, (16) Mexico, (17) Argentina; (18) South Africa; (19) Australia, (20) Institutional Members (European Central Bank, IMF, WB, Financial Stability Board, Basel Committee on Banking Supervision). (Para sa ilang impormasyon, silipin ang G-20 official website .)

May interesanteng pagsusuri ang ilang mananaliksik sa panlipunang kasaysayan ng disiplinang antropolohiya (lalo pa sa loob ng Amerikanong tradisyon) at nabigyang-diin muli dito ang tema ng kumplikadong relasyon ng mga agham/kaalaman sa mga istruktura ng kapangyarihan:

Michael Barker (2010), Foundations and Anthropology in the US
David Price (2009), The Intersection of Anthropology and the Military/Intelligence Community

Bisitahin ang site na ito: Network of Concerned Anthropologists

Mas napapalaliman ngayon ang ilang dimensiyon ng mga pulitikal na sigwa sa mundong Arabo. Narito ang ilang mga pagbabasa sa popular uprising/revolution ng Egypt (na maikukumpara sa maraming naunang mga pagbabasa—dito ang links):

Feb 15: Samir Amin, What Is Happening in Egypt
Feb 15: Michael Barker, A Warning for Egyptian Revolutionaries
Feb 16: James Petras, Egypt: Social Movements, the CIA, and Mossad
Feb 17: Esam Al-Amin, Anatomy of Egypt’s Revolution
Feb 17: Mike Whitney, Egypt’s Workers Revolt

May akma ring pagmumuni sa mga pulitikal na pagkilos sa maraming dako at ang penomenon ng ’panonood sa mga ito’: The Revolution is Televised.

Isang napakaganda, nakakaaliw na tula tungkol sa atraksiyon at sindak ng kalikasan sa mata at karanasan ng isang bata ang maririnig mula sa Nobelistang taga-Ireland na si Seamus Heaney.

Bago magpatuloy, pakinggan dito ang kanyang pagbasa ng “Death of a Naturalist” (tula mula sa kapareho-titulong akda, 1991) 1.47mb, mp3 file. At makikita dito ang kalipunan ng kanyang mga gawa, kasama ng nabanggit na tula: Seamus Heaney, Collected Poems (1972-1998) 432kb, .chm file.

Mapapansin ang sabay na pagbabago ng anyo ng palaka/panahon (mula frogspawn/spring hanggang gross-bellied frogs/one hot day [summer]) sa una at pangalawang stanza at ang edukasyon ng inosenteng musmos sa totoong anyo ng kalikasan (mula daddy/mammy frog ni Miss Walls hanggang poised like mud grenades, their blunt heads farting, ang nakakatuwang larawan ng palabang kalikasan).

Ang masarap-pakinggang mga pag-uulit tunog (alliteration—flax-dam festered, assonance—slap and plop) ay sabay malaro at nananakot, habang ang mga pirasong deskripsiyon ay sabay malikot, makathaing-isip at siyentipiko. Pansinin ang tatlong bansag nito sa mga itlog-palaka: ‘namuong tubig’ (clotted water), ‘batik-batiking halaya’ o ‘nahalayang mga batik-batik’ (jellied specks), at ‘tumatabang mga tuldok’ (fattening dots).

May magagandang larawan ng pisikal na pagbabago ng itlog-palaka dito at ilang masayang siyensya tungkol sa palaka dito (fun frog facts).

Magaan at may tonong komiko ang tula, at kahit napakasimple ay narito rin ang ilang mahalagang tema na dapat linyahan. Isipin ang tula bilang pagsasalabid ng bata at ng palaka: kung susundan si Lewontin, isang tripleng ekolohikal na helix ng bata, palaka, at ng dam. 

Ang ‘kamatayan ng naturalista’ ay pagtagpas sa isang inosenteng tipo ng kamalayan na simpleng nabighani sa mga amoy, kulay at hugis ng paligid: kalikasan 1→kalikasan 2. Mulat sa kompleksidad ng ’kalikasan’/nature ang batang kamalayan ngunit nananahan ito sa ideya ng paligid bilang hiwalay na ‘labas’ kung saan gagala at mangangalap (o lilikha) ang isang ‘naturalista’ na matalas at sensitibo sa mga katiting na galaw ng mga ‘bula at langaw’.

Ang mga bula ay maselang bumubulubok, ang mga langaw
ay nagsusulsi ng matibay na gasa ng tunog palibot sa amoy.

Ano ang nangyari, ‘isang mainit na araw’, sa matalas na ‘naturalistang’ ito? Sa engkwentro nito sa kakaibang boses, ingay-palaka (coarse croaking), nagkaroon ito ng (sa Lacanistang wika) phallic-imaginary na pagtatagpas: traumatiko ang pagkatagpo nito sa isang matindi, dambuhala, guni-guning bagay at humantong ito sa simbolikong kamatayan ng dating ‘sarili’.

Basahin ang mga huling linya ng tula bilang sabay totoo (sa bulgar, pisiko-bayolohikal na sentido) at babad sa kalagayang-loob ng isang di-bata: ang kamalayang wala na sa daddy/mammy frog na larawang-isip ng kalikasan bilang hiwalay na labas: 

Kumapal ang hangin ng malagong na koro.
Doon sa may dam, ang bundat-tiyang mga palaka ay nakakasa
Sa mga damong-ugat; pumipintig na parang mga layag ang malulubay nilang leeg. Ang iba’y lumulukso:
Ang bawat plak at plok ay malaswang panindak. Ang iba’y nakaupo
Nakahanda na parang mga granadang putik, nag-utotan ang walang pelo-pelong mga ulo.
Nasuka ako, umatras at tumakbo.

Ano ang kamalayang pumalit? Ang pag-iisip sa isang kalikasang interaktibo at dumadama: naging para ring tao sa bangis at kalkulasyon ang mga di-taong palaka. Kapalit ng natagpas na mababaw-familistikong kamalayan ng daddy-mammy frog ay lumitaw ang pang-unawa sa pulitika ng ‘mga dakilang hari ng burak’ na marunong ‘magtipon-tipon upang maghiganti’.

At alam ko
Na kung ilulubog ko ang aking kamay, hahatakin ito ng mga itlog-palaka.

Ilang hakbang mula sa kamalayang ito (kalikasang interaktibo at dumadama) ay makakatagpo na nito ang superlatibong makata ng kalikasan-sangkatauhang helix, si Wordsworth, na madalas ‘marinig sa kalikasan ang mahina, malungkuting musika ng sangkatauhan‘.